En düşük emekli aylığı ne kadar olacak?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, enflasyon gerçekleşmelerinin ışığında, temmuz ayında en düşük emekli aylığının 23 bin 620 TL seviyesinde olacağını iddia etti.

TÜİK’in mayıs enflasyonunu açıklamasıyla SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ilk beş ayda yüzde 16,60 zamma hak kazandığını anımsatan Erdursun, Dünya Gazetesi’nde kalem aldığı yazıda emekli aylıklarına yönelik olası senaryoları inceledi.

Erdursun, erken seçimin şifresinin temmuz ayı emekli zamlarında gizli olabileceğini belirttiği yazısında şunları aktardı:

“TÜİK’in Mayıs ayı enf­lasyonunu açıklama­sıyla birlikte milyonlarca emekli, memur ve memur emeklisinin Temmuz ayında alacağı artışın bü­yük bölümü netleşti. Ar­tık gözler 3 Temmuz’da açıklanacak Haziran ayı enflasyon verisine çevril­miş durumda.

Ancak bu yıl Temmuz ayında açıklanacak maaş artışları yalnız­ca ekonomik açıdan değil, siya­si açıdan da büyük önem taşıyor. Çünkü Temmuz ayında emeklile­re ve çalışanlara yönelik alınacak kararlar, önümüzdeki dönemde Türkiye’nin seçim takvimine iliş­kin beklentileri de etkileyebilecek nitelikte görünüyor.

Enflasyon farkı zam değil, kaybın telafisidir

Öncelikle kamuoyunda sıkça ya­pılan bir yanlış değerlendirmeyi düzeltmek gerekiyor.

Temmuz ayında emekli ve me­murların maaşlarına yansıtılacak artışlar çoğu zaman “zam” olarak ifade edilse de gerçekte bunların önemli bölümü zam değil, enflas­yon farkıdır.

Enflasyon, fiyatların ortalama artış hızını ifade eder. Emekli ve memur Ocak ayında aldığı maaşla satın alabildiği ürün ve hizmetleri Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Hazi­ran aylarında daha yüksek fiyatlar­la satın almak zorunda kalır.

Yani vatandaş enflasyonu altı ay boyunca yaşar. Maaşının satın alma gücü her ay biraz daha azalır.

Altı aylık dönemin sonunda ve­rilen enflasyon farkı ise yaşanmış fiyat artışlarının maaşlara yansı­tılmasından ibarettir. Başka bir ifadeyle enflasyon farkı bir refah artışı sağlamaz. Sadece kaybedi­len alım gücünün telafi edilmesini amaçlar. Ancak uygulamada enflas­yon farkları maaşlara yansıtılmış olsa bile emeklilerin ve çalışanların yaşam maliyetlerindeki yükseliş tam anlamıyla karşılanamıyor. Bu nedenle milyonlarca emekli uzun süredir enflasyon farkının yanında seyyanen artış veya refah payı bek­lentisini dile getiriyor.

Temmuz ayında hangi oranlar oluşabilir?

Mayıs ayı itibarıyla ilk beş aylık kümülatif enflasyon yüzde 16,60 seviyesine ulaştı.

Haziran ayında enflasyonun yüz­de 1,30 seviyesinde gerçekleşeceği yönündeki beklentimiz doğrultu­sunda hesaplama yapıldığında al­tı aylık enflasyon yaklaşık yüzde 18,10 seviyesine ulaşabilir.

Bu durumda;

* SSK ve Bağ-Kur emeklileri­nin Temmuz artışı yaklaşık yüzde 18,10,

* Memur ve memur emeklileri­nin artışı ise yaklaşık yüzde 13,86 seviyesinde gerçekleşebilir.

Buna göre;

20 bin lira emekli aylığı alan bir kişinin maaşı yaklaşık 23 bin 620 liraya,

30 bin lira emekli aylığı alan bir kişinin maaşı yaklaşık 35 bin 430 liraya,

50 bin lira emekli aylığı alan bir kişinin maaşı ise yaklaşık 59 bin 50 liraya yükselebilecektir.

Memur ve memur emeklileri­nin maaşları da yaklaşık yüzde 13,86’lık artış oranı doğrultusunda güncellenecektir.

Asıl soru: Enflasyon farkının üzerine ne gelecek?

Bugün milyonlarca kişinin bek­lediği konu aslında enflasyon farkı­nın kaç puan olacağı değil.

Asıl merak edilen soru, enflasyon farkının üzerine ilave bir düzenle­me yapılıp yapılmayacağıdır.

Emeklilere seyyanen artış verilecek mi?

Seyyanen zam ya da refah payı uygulanacak mı?

En düşük emekli aylığında ilave iyileştirme yapılacak mı?

Asgari ücrete ara zam gündeme gelecek mi?

İşte bu soruların yanıtı yalnızca ekonomik sonuçlar doğurmayacak.

Siyasi sonuçları da beraberinde getirecek.

Temmuz kararları siyasetin yö­nünü belirleyebilir.

Şayet Temmuz ayında yalnızca yasal enflasyon farkları uygulanır ve bunun dışında herhangi bir iyi­leştirme yapılmazsa gözler büyük ölçüde 2027 yılı Ocak ayına çevri­lecektir.

Çünkü seçim ekonomilerinde ge­lir artırıcı düzenlemeler genellikle seçim takvimine yaklaşılan dönem­lerde devreye alınmaktadır.

Buna karşılık Temmuz ayında emeklilere seyyanen artış verilme­si, en düşük emekli aylığında ciddi bir iyileştirme yapılması ve asgari ücrete ara zam uygulanması halin­de siyasi kulislerde erken veya bas­kın seçim ihtimalleri daha yüksek sesle konuşulmaya başlanabilir.

Bu nedenle Temmuz ayında açık­lanacak kararlar sadece maaşları değil, siyasetin yönünü de belirle­yebilecek öneme sahiptir.

En düşük emekli aylığında Mec­lis düzenlemesi gerekiyor

Bir diğer önemli konu ise en dü­şük emekli aylığı, kamuoyunda sık­ça karıştırılan bu konuda önem­li bir ayrıntı bulunuyor. En düşük emekli aylığına enflasyon farkı oto­matik olarak yansımıyor. Bunun için ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yasal düzenleme yapıl­ması gerekiyor.

Geçmiş yıllardaki uygulamala­ra bakıldığında bu düzenlemelerin çoğu zaman Temmuz ödeme döne­mine yetişmediği görülüyor. Bu ne­denle en düşük emekli aylığı alan vatandaşlar yeni maaşlarını genel­likle Ağustos ayında almaya başlı­yor ve Temmuz ayına ait farklar da sonradan ödeniyor.

Mevcut hesaplamalara göre en düşük emekli aylığının yaklaşık 23 bin 620 lira seviyesine yük­selmesi beklenebilir. Ancak hü­kümetin tercihine bağlı olarak bu rakamın 24 bin veya 25 bin lira seviyesine tamamlanması da ihtimaller arasında bulunuyor.

Temmuz ayında sadece maaşlar değil, beklentiler de açıklanacak

3 Temmuz’da açıklanacak Hazi­ran ayı enflasyonuyla birlikte altı aylık fark kesinleşecek.

Ancak bu yıl milyonlarca emek­linin ve çalışanın beklediği tek şey enflasyon rakamı değil.

Beklenen şey, hükümetin eko­nomik tercihi kadar siyasi tercihi­nin de ortaya çıkması. Çünkü Tem­muz ayında yalnızca enflasyon far­kı verilmesi ile enflasyon farkının üzerine seyyanen artışların eklen­mesi arasında sadece bütçesel de­ğil, siyasi anlamda da önemli fark­lar bulunuyor. Bu nedenle Temmuz ayında açıklanacak kararlar, mil­yonların gelirini etkilerken aynı zamanda Türkiye’nin önümüzdeki dönemde izleyeceği siyasi rotaya ilişkin önemli ipuçları da verebilir.

Belki de bu nedenle erken seçi­min şifresi, bu kez Temmuz emekli zamlarında gizli olacak.”